Mẫu đơn bì

(Màu trắng thì bổ, màu đỏ thì lợi)

KHÍ VỊ:

Vị đắng, hơi cay, tính hàn, không độc, là âm dược có ít dương bên trong, vào can kinh, sợ Bối mẫu.

CHỦ DỤNG:

Dưỡng chân huyết mà hòa huyết sinh huyết, đối với các chứng sản hậu có công trục huyết ứ, thanh tướng hỏa mà lương huyết hành huyết, đối với tất cả các chứng bệnh về huyết cũng như bệng trưng hà của đàn bà, chủ chứng là nóng âm ỉ trong xương không có mồ hôi, (lõi và vỏ thì chứng nóng trong xương và có mồ hôi) bổ sự bất túc của thần chí, (thần lùng nó là để  thuộc tâm, chí thuộc thận).

Bài bát vị dùng nó là để chữa tướng hỏa của tâm thận, chữa nhọt sưng mưng mủ, tiêu đau trừ khí lạnh, tan mọi thứ kết đau, cùng tà khi trúng phong co quắp rã rời, động kinh, đau đầu, đau lưng, năm chứng lao, bệnh điên, đấy đều là sức củng cố chân khí mà tán khí uất kết, nhưng chẳng những trừ được chứng phục nhiệt trong huyết mà lại có công thần diễu làm mát tướng hỏa (Đơn bì có công tả hỏa ở trong âm).

KỴ DỤNG:

Người dạ dày yếu, ít ăn thì không nên dùng, tuy trong bài Bát vị có dùng cũng nên giảm bớt, những chứng như vị khí hư hàn, kinh nguyệt thấy quá kỳ mà không sạch thì chớ dùng, đàn bà rong kinh ra rỉ rả mãi và khi có mang mà vô cớ thì chớ cho uống.

CÁCH CHẾ:

Nấu với rượu ba tiếng đồng hồ rồi phơi khô để dùng, thường thì tẩm rượu phơi khô là dùng được.

NHẬN XÉT:

Đơn bì thanh được lôi hỏa (hỏa động) đông phương, đó là công cơ bản của nó mà Long hỏa (hỏa bốc) bắc phương sẽ do đó mà phục xuống, là phép trị liệu "Ất quý đồng nguyên" (can mộc và thận thủy chung một nguồn gốc), người xưa chỉ dùng Đơn bì để chữa tướng hỏa, cho nên Bát vị hoàn có dùng nó, người sau chuyên dùng Hoàng bá mà không biết công của Đơn bì thắng hơn Hoàng bá.

Ít người hiểu được cái ẩn ý của người xưa, vì Đơn bị có khả năng tả phục hỏa bên trong âm, làm cho hỏa lui âm mà sinh ra được, cho nên giúp được công dụng tư âm, còn Hoàng bá thì chẳng qua đắng lạnh mà táo, có thể làm tổn thương vị khí, dùng lâu ngày thì dương sẽ hư, mà tính đắng ráo của nó vẫn còn đó, thì đâu có công bổ âm so với dược lực của Đơn bì thì khác nhau một trời một vực.