(Màu sắc nhuận mà vị mặn là tốt, chữa chứng chân mềm yếu mà co duỗi được ngựa chạy, cho nên có tên là “Bôn mã tảo”)
KHÍ VỊ:
Vị đắng, hơi hàn, không độc, vào ba kinh tâm, can và tâm bào lạc.
CHỦ DỤNG:
An thần, tán ứ kết, bổ khí dương âm, thông điều các mạch khử huyết ứ mà sinh huyết mới, an thai sống mà hạ được thai chết, chữa đới hạ băng huyết, và các bệnh thai tiền sản hậu, chân tê yếu thì khỏe được, mắt sưng đỏ cũng tiêu, tan hết bướu cổ trưng hà, mưng mủ sinh da non, đuổi ma quỷ tà my, dưỡng chính khí trừ tà khí, trị phong tà, nóng phát cuồng, buồn bực, và chứng lao có tật nóng trong bụng, đau đỉnh đầu, khớp xương, eo lưng xương sống cứng, chân tay không cựa quậy được.
KỴ DỤNG:
Nếu vị khí hư hàn thì có thể châm chước dùng được, nhưng người có thai mà không bệnh gì thì chớ dùng.
NHẬN XÉT:
Đơn sâm màu sắc đỏ, hợp với hành hỏa quẻ ly thuộc phương nam, đặc biệt vào tâm kinh, chuyên chủ về huyết chứng, người xưa bảo công dụng một vị Đơn sâm bằng cả bài Tứ vật thang là khen ngợi nó bổ được âm, công dụng tuy nhiều hơn bổ huyết nhưng lại sở trường về mặt hành huyết, thật là thuốc chủ yếu của can hỏa.
CÁCH CHẾ:
Muốn thanh tâm trừ nhiệt thì dùng sống, muốn dưỡng tâm huất. dưỡng tâm huyết, trừ chứng đau vùng tim thì nên sao với huyết tim lợn để điều hòa chân âm của tim, muốn điều hòa tâm khí thì sao với mật và rượu