Vị rất đắng khí rất hàn mà không độc, vào kinh Túc Dương minh, Túc Thái âm và Túc Quyết âm, vào cả kinh Thủ dương minh.
Là vị thuốc âm ở trong âm dược, tính giáng xuống.
Hoàng cầm làm sứ. Không sợ vị gì cả.
CHỦ DỤNG:
Muốn Xổ hạ chóng thì dùng sống, muốn sổ hạ chậm thì dùng chín, có tác dụng thay cũ đổi mới, tẩy rửa ruột và dạ dày, tiêu huyết ứ, róc đờm ngoan cố, phá tích tụ, khỏi bĩ tức, tan nhiệt độc ung sưng, tiêu thức ăn ngưng trệ.
Thanh nhiệt tiêu đờm kết đặc tính hay chạy tuột mà không giữ lại, cho nên tả mọi chứng thực nhiệt không thông, có khả năng dẹp loạn đưa lại thái bình, quét sạch trướng đầy ở tâm phúc, lợi đại tiện trừ táo kết, gọi là "Tướng quân" vì nó mạnh mà nhanh.
HỢP DỤNG:
Cùng dùng với thược dược, Hoàng cầm, Mẫu lệ, Tế tân, Phục linh thì chữa được chứng kinh khiếp giận dữ, cùng khí hồi hộp ở dưới tâm.
Cùng dùng với Tiêu thạch, Tử thạch anh, Đào nhân thì chữa phụ nữ kinh bế; cùng dùng với Hoàng cầm, Hoàng liên thì chữa tâm khí gây ra nôn máu và chảy máu mũi.
CẤM KỴ:
Phàm mọi chứng hư đều cấm dùng, chứng hư hỏa cũng kiêng.
Nếu nhiệt ở phần huyết là tà khí hữu hình thì hạ xuống được; nhiệt ở phần khí là tà khí vô hình thì không thể, tà khí hữu hình thì hạ xuống được nhẹ công. Trái lại, sẽ làm tổn thương nguyên khí.
Chứng huyết bế do huyết khô, huyết tế do huyết hư, cũng như các chứng hư vô hình đều cấm dùng.
CÁCH CHẾ:
Rửa rượu hoặc tẩm rượu chưng, hoặc bột mì nướng chín, hoặc để sống dùng đều tùy theo chứng hư hay thực.
NHẬN XÉT:
Đại hoàng bẩm thụ riêng khí của đất đã nhiều, lại được hàn khí của giới cũng sâu, khí và vị đều hậu.
Sách Ngọc dịch nói: Tẩm rượu thì vào kinh Thái dương, muốn vào kinh khác thì không dùng rượu, là vì tẩm rượu lâu thì mùi vị của nó nhẹ đi, nhờ sức của rượu đưa đi có thể lên tới chỗ rất cao, rửa rượu thì không tả hạ mạnh, cho nên Đại hoàng dùng trong thang Đại thừa khi đều tẩm rượu, duy Tiểu thừa khí dùng sống, vậy rượu cũng là tay lái của Đại hoàng, không riêng gì cát cánh mới đưa dẫn lên đến vùng ngực để trừ bỏ thấp nhiệt mà đau mắt đỏ hết.
CÁCH CHẾ:
Rửa rượu hoặc tẩm rượu chưng, hoặc bột mì nướng chín, hoặc để sống dùng đều tùy theo chứng hư hay thực.
NHẬN XÉT:
Đại hoàng bẩm thụ riêng khí của đất đã nhiều, lại được hàn khí của giới cũng sâu, khí và vị đều hậu.
Sách Ngọc dịch nói: Tẩm rượu thì vào kinh Thái dương, muốn vào kinh khác thì không dùng rượu, là vì tẩm rượu lâu thì mùi vị của nó nhẹ đi, nhờ sức của rượu đưa đi có thể lên tới chỗ rất cao, rửa rượu thì không tả hạ mạnh, cho nên Đại hoàng dùng trong thang Đại thừa khi đều tẩm rượu, duy Tiểu thừa khí dùng sống, vậy rượu cũng là tay lái của Đại hoàng, không riêng gì cát cánh mới đưa dẫn lên đến vùng ngực để trừ bỏ thấp nhiệt mà đau mắt đỏ hết.
Hà Gian nói: Đại hoàng chưa chế rượu thì nhiệt ở thượng bộ không trừ được, chính vì lẽ đó.