Vị đắng cay, tính rất hàn, trầm mà giáng xuống, là vị thuốc âm dược.
CHỦ DỤNG:
Hòa tích tụ ở 6 phủ, trừ dịch lỵ thiên thời, nhuận phân táo, thay cũ đổi mới, tiêu nhọt sưng, vỡ mủ tan độc, phá huyết lưu tụ, tiêu đờm tích, chữa bĩ tức, thương hàn phát cuồng, đại tiểu tiện bí, mình vàng trán đen, cổ họng tê, miệng lở, bị lao vì sắc dục, bị thương phong đau mắt nhiệt, tất cả mọi chứng thực nhiệt đều tẩy trừ được cả.
CẤM KỴ:
Những bệnh thuộc hư, bệnh âm hư giả nhiệt, phụ nữ có thai đều kiêng dùng.
CÁCH CHẾ:
Thứ trắng xanh là tốt, có màu vàng đỏ thì chớ dùng, hễ khi cho vào thuốc thang thì hãy cho sẵn vào bát, đợi khi sắc được thuốc, đương lúc còn nóng rót vào bát khuấy đều mà uống.
NHẬN XÉT:
Phác tiêu có nghĩa là thể chất chưa hóa, bẩm thọ khí chí âm cực hàn của trời đất để sinh ra, là kết tinh của Thái âm, tính nó làm tiêu tan mọi vật, cho nên tiêu được cả 5 loại kim, 8 loại thạch, huống chi là tích tụ của 5 tạng.
Phụ:
A - MANG TIÊU
Tức là nước Phác tiêu đun cạn một nửa, cho vào trong cái chậu, để cách đêm đông lại có cạnh như lúa mạch là Mang tiêu, lại có tên là Bồn tiêu.
CHỦ TRỊ:
Mang tiêu tiêu được huyết ứ tích, thông kinh nguyệt, bôi chữa được lở sơn, trục được nhau đẻ khó ra, rửa tâm can mà làm sáng mắt, rửa tràng vị mà chỉ đau.
Lại nói Bồn tiêu có 4, 5 cạnh trắng lóng lánh như Bạch thạch anh thì gọi là Anh tiêu, lại gọi là Mã nha tiêu, có tác dụng nhuần mềm chất rắn, phá tích giống như Phác tiêu chỉ có hơi chậm hơn thôi.
Chữa kinh mạch của 5 tạng, chữa 5 chứng tích đái dắt của chứng Lâm, nhức đầu quá thể muốn chết, tán bột thổi vào mũi chữa mũi lở có sâu, sưng lở sau lưng, ẩn chẩn mới mọc, chữa các chứng phát sốt, phá lở do uống thuốc Đan, Thạch, Ghét Khổ sâm, Khổ thái, sợ Nữ uyển.
B - PHONG HOA TIÊU
Tức là Phác tiêu ngâm nước sôi cho tan ra, dùng lụa lọc vào trong cái chậu sành, rồi treo lửng ở trong giếng, cách đêm kết thành mầm trắng bóng thì dùng được, lấy thứ trắng bóng ấy tán bột, cho vào cái mỏng con trên phủ một lớp lụa để chỗ có gió.
Tính nhẹ mà không giáng, trị bệnh của những người ăn nhiều đồ cao lương, dễ hóa tan đờm ngoan cố. Lại nói chữa hết thảy các chứng đờm hỏa.
C - HUYỀN MINH PHẤN
Phần nhiều trong nhà tu hay dùng, phương pháp làm thì đến mùa Đông lấy một cân Phác tiêu nấu với một cân cải củ, đợi củ cải chín làm chừng, đem ra lấy tờ giấy lọc qua, phơi sương một đêm thì nó kết thành cục trắng xanh, để dùng.
Là vị thuốc trong âm có dương, thực là thuốc hay để khu trục nhẹ hư nhiệt của người già yếu, thuốc thần của chứng đờm trệ đã lâu nhuận khô ráo, thay cũ đổi mới, rửa mắt tiêu sưng lại sáng thêm ra, phiền táo trong lòng, mắt hoa đầu choáng, miệng đắng họng khô, trường phong trĩ lậu, lâm lịch dịch lỵ, bụng trướng, bế đại tiểu tiện, hết thảy đờm hỏa nhiệt độc, phong độc, phong sang nhức đau sưng đỏ, thức ăn tích trệ mà đờm kết thành trưng hà, uống rượu và ăn gỏi trúng độc đều trị được.