Ba đậu

KHÍ VỊ:

Vị cay khí ôn, được khí của hỏa nhiệt cứng mạnh, tính nó rất độc (Có thuyết nói: để sống thì ôn nấu chín thì hàn là không đúng).

Vào kinh Thủ Dương minh và Túc Dương minh. Nguyên hoa làm sứ. Ghét Toan tương thảo; Sợ Đại hoàng. Phản Khiên ngưu. Lại sợ Hoàng liên, Lê lô. Kỵ Măng lau, Tương xị và nước lạnh.


CHỦ TRỊ:

Phá trưng hà kết tụ, lưu ẩm, đơn tích, thủy trướng ở đại trường, sốt rét ôn ngược, rửa sạch tạng phủ, mở thông bế tắc, trừ quỷ độc chứng cổ chú giết trùng, chữa khỏi phụ nữ bế kinh nguyệt, làm tiêu nát thai, có khả năng tẩy rửa công kích, thực là tướng mạnh phá cướp cửa ải.


CẤM KỴ:

Trong dạ dày không có lạnh tích lại và chứng thuộc hư thì kiêng dùng. Tuy nói là để sống thì ôn, chín thì lạnh, sợ rằng chín cũng không lạnh lắm, là vì nó bẩm thọ tính cấp tốc của hỏa, có cả vị khí cay ôn để chạy tán.


CÁCH CHẾ:

Nếu chữa gấp để thông đường thủy cốc thì để sống mà dùng; bỏ màng mỏng trong ruột rồi bọc giấy ép bỏ dầu; chữa từ từ tiêu cứng mòn tích thì nấu với nước 5 lần, hoặc sao hết khói lên sắc đen nghiền nhỏ để dùng; có thể thông ruột, cũng có thể chỉ tả, mà người đời không biết, đây là thuyết của Lôi Công.


NHẬN XÉT:

Đan khê nói: Ba đậu trừ được tích lạnh trong dạ dày, nếu không có lạnh tích thì kiêng nó, nói chung dùng nó phải cẩn thận.

Ba đậu với Đại hoàng đều là thuốc công hạ, nhưng Đại hoàng tính hàn, chạy vào phần huyết, bệnh của 6 phủ có nhiều nhiệt thì nên dùng Ba đậu tính nhiệt, chạy vào phần khí, bệnh của 5 tạng có nhiều hàn thì nên dùng.

Lý Sĩ Tài nói: tẩy rửa 5 tạng 6 phủ, như nấu ruột, như cạo dạ dày, đánh tích cứng, phá đờm tích, trực tiếp làm nhiệm vụ chém tướng đoạt ải, khí huyết và chất ăn ngưng tích chỉ một lần công phá là hết sạch, đờm trùng và thủy trệ quét sạch mà không sót, thai nhi trụt ngay, đinh độc tiêu hết.

Nhưng, uất trệ tuy trừ được mà tiếp đó chân âm cũng tổn hại, hãy thử lấy một tí xát vào ngoài da, một lúc thấy da nổi rộp, huống chi không nát loét sao được! Nên vạ bất đắc dĩ phải dùng thì nên sao chín bỏ dầu mà cũng chỉ dùng ít thôi không được dùng nhiều.