Có hai thứ, Hán Phòng kỷ xuất xứ đất hán, có văn như nan hoa bánh xe, màu vàng, chất chắc mà thơm là tốt hơn cả ; Mộc phòng kỷ xuất xứ xứ Hoa châu, có màu xanh, trắng, rỗng mà mềm là hạng thứ, đời xưa hay dùng nó.
KHÍ VỊ:
Vị cay đắng, tính hàn, không độc, ghét Tế tân, sợ Tỳ giải, Nữ
uyển, (1)Lỗ hàm, giải độc Hùng hoàng.
CHỦ DỤNG
Các bệnh thấp nhiệt, sưng đau, cước khí từ rốn trở xuống, muốn
lợi đại tiểu tiện, trừ bàng quang tích nhiệt, muốn tiêu tan sưng lở nếu không
có hán Phòng kỷ thì không thành công, còn như muốn chữa ho hen do phế khí,
trong ngực nhói đau, cúng như chữa trúng phong co quắp, các thứ tà phong, hàn,
thấp, ngược, nhiệt..., thì lại chỉ nhờ vào Mộc Phòng kỷ. Nhưng tóm lại nó đều
là loại thuốc thông hành 12 kinh mạch để giải tán thấp nhiệt.
HỢP DỤNG
Đây là vị thuốc mạnh có hại ngầm, khi dùng phải ghép thêm
Sâm linh, Bạch truật, Thương truật để ức chế bớt thì không gây hại gì.
KỴ DỤNG
Nếu ăn uống nhọc mệt, âm hư nóng bốc, vị hư thận hư, thai tiền
sản hậu nhiệt ở phần khí ở thượng tiêu thì nhất thiết chớ dùng, vì nó có thể chữa
các bệnh hữu dư mà không thể chữa những bệnh bất túc.
CÁCH CHẾ
Rửa rượu bỏ vỏ, chữa bệnh về phế thì dùng sống, theo Lôi
công thì dùng rễ cây Mã đề nấu chung rồi bỏ rễ Mã đề mà dùng.
NHẬN XÉT
Vị Phòng kỷ nhờ âm khí trong đất, kiêm hấp thu táo khí của mùa thu mà sinh nên, cho nên vị cay đắng, là vị thuốc thiết yếu chữa bệnh huyết phận ở hạ bệ, trừ các chứng thấp nhiệt thuộc thực.