Bàn về lục dâm

(âm, dương, phong, vũ, hối, minh)

Lục dâm là sáu thứ khí trái thường: âm, dương, phong, vũ, hồi minh.

1. Khí âm xâm phạm là bệnh hàn, (âm dâm hàn tật) thể hiện sợ lạnh, đó là hàn thủy quá nhiều, phải phân biệt nông sâu để làm cho ấm lại.

2. Khí dương xâm phạm là bệnh nhân (dương dâm nhiệt tật) thể hiện ghét nóng, đó là tưởng hỏa quá nhiều, nên xét hư hay thực để làm cho mát đi.

3. Phong tà xâm nhập thì bệnh ở hai tay hai chân, (phong dâm mạt tật) mình mẩy cứng đờ, đây là phong mộc thái quá, phải điều hòa sự nóng lạnh cho thăng bằng để chứa, thuộc dương thì nóng, nóng thời bủn rủn, bời rời không thu lại được, thuộc âm thời lạnh, lạnh thời gân co xương đau.

4. Khí mưa xâm phạm thì bệnh ở phần bụng (vũ dâm phúc tật) do thấp khí mà ỉa chảy, đấy là vì thấp thổ quá nhiều, nên dùng thuốc hòa bình thẩm thấp làm cho ráo và xem chừng mực nóng lạnh.

5. Khí tối tăm xâm phạm thì bệnh mê muội (Hối dâm hoặc tật) tối tăm xâm phạm tinh thần rối loạn, đây là do táo kim thái quá, nên tư dưỡng bồi bổ.

6. Khí mờ mịt xâm phạm thì bệnh ở tâm (minh dâm tâm tật). Do tâm khí bị kích thích sinh điện cuồng nói nhảm, đó là quân hỏa thái quá, cần phải trấn tâm thu liễm.